Strona główna » Blog » Działanie na szkodę spółki z o.o. – art 296 KK

Zadzwoń lub napisz do nas 

Kontakt z kancelarią adwokacką Opole – SLM Adwokaci

Zarzut działania na szkodę spółki z o.o. jest częstym pytaniem, które zadają nam klienci. Trudno się nie dziwić, bo każda poważniejsza decyzja może prowadzić do odpowiedzialności karnej, jeśli okaże się szkodliwa dla firmy.

Działanie na szkodę spółki z o.o. to przestępstwo regulowane przez art. 296 Kodeksu karnego, który to przepis napsuł krwi niejednemu członkowi zarządu w naszym pięknym kraju.

Dowiedz się, na czym polega przestępstwo działania na szkodę spółki z o.o., jakie są jego konsekwencje i jak możesz się przed nim chronić.

 

Co to jest działanie na szkodę spółki z o.o.?

Art. 296 Kodeksu karnego mówi o nadużyciu uprawnień lub niedopełnieniu obowiązków przez osobę zobowiązaną do zajmowania się sprawami majątkowymi firmy. Jeśli Twoje decyzje prowadzą do wyrządzenia szkody w kwocie ponad 200 000 zł, grozi Ci odpowiedzialność karna. Co więcej, kara grozi nawet wtedy, gdy działałeś nieumyślnie.

Nieumyślność w rozumieniu Kodeksu karnego oznacza, że sprawca nie przewidywał możliwości popełnienia przestępstwa, choć powinien i mógł to przewidzieć. Oczywiście – będzie to oceniał sąd.

 

Rodzaje działań na szkodę spółki

Nasi prawnicy spotkali się z wieloma przypadkami działań na szkodę spółki z o.o.. Oto kilka przykładów:

  1. Fałszowanie danych: Manipulowanie dokumentacją finansową, aby ukryć rzeczywisty stan firmy.
  2. Konkurencja z własną firmą: Prowadzenie działalności konkurencyjnej wobec spółki.
  3. Unikanie podatków: Niepłacenie należnych podatków, co naraża firmę na kary i odsetki.
  4. Bezpodstawne zrzeczenie się roszczeń: Rezygnacja z należności firmy bez uzasadnienia.
  5. Nieuprawnione wypłaty: Przelewanie pieniędzy firmowych na prywatne konta.
  6. Niekorzystne umowy: Zawieranie kontraktów po nierynkowych stawkach, które są niekorzystne dla firmy.

 

Zobacz: Restrukturyzacja a upadłość – różnice

 

Kto może ponieść odpowiedzialność?

 

Członkowie zarządu

Rzecz jasna, najczęściej odpowiedzialność za niegospodarność ponoszą członkowie zarządu. Organy ścigania często skupiają się na weryfikacji ich działań. Jednak w praktyce także inni członkowie zarządu lub pracownicy mogą działać na szkodę spółki – nie jest to wykluczone.

 

Pracownicy wyższego szczebla

Odpowiedzialność może ponosić każdy pracownik wyższego szczebla, taki jak dyrektor działu, kierownik, menedżer czy koordynator. Pamiętaj: kluczowe jest to, co należy do Twoich obowiązków, a nie jak się nazywa Twoje stanowisko.

 

Wspólnicy

Wspólnicy spółek osobowych oraz spółki cywilnej również mogą być pociągnięci do odpowiedzialności, jeśli ich działania szkodzą spółce. Np. jeśli wspólnik prowadzi działalność konkurencyjną wobec spółki, narażając ją na straty, może być pociągnięty do odpowiedzialności za naruszenie obowiązku lojalności. Odpowiedzialności zarówno karnej, jak i cywilnej.

 

Jakie są kary za działanie na szkodę spółki?

Za wyrządzenie znacznej szkody majątkowej grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli działasz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, kara może wynieść od 6 miesięcy do 8 lat. W przypadku wyrządzenia szkody w wielkich rozmiarach kara wynosi od roku do 10 lat.

Nowelizacja Kodeksu karnego z 1 października 2023 roku wprowadziła surowsze kary za przestępstwa związane z działaniem na szkodę spółki. Jeśli szkoda przekracza 5 mln zł, kara może wynieść od 3 do 20 lat, a przy szkodzie powyżej 10 mln zł nawet od 5 do 25 lat pozbawienia wolności.

 

Kto może złożyć wniosek o ściganie przestępstwa działania na szkodę spółki?

Po nowelizacji Kodeksu karnego również udziałowcy i akcjonariusze mogą składać wnioski o ściganie przestępstw działania na szkodę spółki. Wcześniej mogli to robić tylko członkowie zarządu, co często blokowało mniejszościowych udziałowców przed podejmowaniem działań prawnych.

 

Jak się chronić przed odpowiedzialnością?

1. Przejrzyste procedury: Upewnij się, że Twoja firma ma jasno określone procedury zarządzania finansami i podejmowania decyzji. Regularne audyty mogą pomóc w wyk

rywaniu i zapobieganiu nadużyciom.

2. Szkolenia dla pracowników: Zapewnij, aby wszyscy pracownicy, zwłaszcza ci na stanowiskach zarządzających, byli świadomi swoich obowiązków i odpowiedzialności. Regularne szkolenia z zakresu prawa i etyki biznesu są kluczowe.

3. Systemy monitoringu: Wprowadź systemy monitorujące działania finansowe i operacyjne w firmie. Dzięki nim możesz na bieżąco śledzić, co się dzieje, i reagować na potencjalne nadużycia.

4. Konsultacje prawne: Jeśli masz wątpliwości co do swoich obowiązków lub podejmowanych decyzji, skonsultuj się z prawnikiem specjalizującym się w prawie gospodarczym. Profesjonalna porada może uchronić Cię przed poważnymi konsekwencjami.

 

Zobacz: Odpowiedzialność członka zarządu za długi spółki

 

Kruczki prawne i ciekawostki

Czy zawsze grozi więzienie? – Art. 296 KK przewiduje różne kary w zależności od okoliczności przestępstwa. Oprócz pozbawienia wolności, sąd może nałożyć grzywnę czy zakaz pełnienia funkcji związanych z zarządzaniem majątkiem.

Znaczna szkoda – Pojęcie „znacznej szkody” zazwyczaj oznacza straty przekraczające 200 000 zł, ale każda sprawa jest indywidualnie oceniana przez sąd.

Działanie na korzyść firmy – Jeśli decyzje zarządu były podejmowane w dobrej wierze z myślą o korzyści firmy, sąd może uznać, że nie doszło do przestępstwa. Kluczowe jest, czy działanie było racjonalne z perspektywy momentu podejmowania decyzji.

 

Proces i jego trudności

Sprawy o działanie na szkodę spółki nie należą do prostych i szybkich. Bardzo często konieczne jest powołanie biegłych, którzy ocenią okoliczności kluczowe z perspektywy prawa karnego, w tym wysokość szkody. Czas oczekiwania na opinię biegłych jest zwykle długi, co z jednej strony utrudnia pokrzywdzonemu ochronę swoich praw, a z drugiej nie pozwala osobie niewinnej szybko oczyścić się z zarzutów.

 

Ocena zachowania – ex ante czy post factum?

W praktyce problematyczne bywa ustalenie momentu, na który należy oceniać zachowanie osoby, której grozi odpowiedzialność karna. Działania menedżera powinny być oceniane z perspektywy ex ante, czyli z punktu widzenia stanu wiedzy na moment podejmowania decyzji, a nie ex post, czyli z perspektywy skutków, które decyzja przyniosła.

 

Klauzula niekaralności

Zgodnie z art. 296 § 5 KK, jeśli przed wszczęciem postępowania karnego naprawisz w całości wyrządzoną szkodę, nie podlegasz karze. Ta tzw. klauzula niekaralności opiera się na konstrukcji czynnego żalu. Jest to jednak możliwe tylko przed wszczęciem postępowania.

 

Pokrzywdzony przestępstwem działania na szkodę spółki

Zarzut działania na szkodę spółki jest często stawiany zbyt wcześnie, co ma niejako zastępować drogę dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w procesie cywilnym. W takich przypadkach prokurator może orzec obowiązek naprawienia szkody, co daje spółce możliwość odzyskania utraconych środków bez konieczności prowadzenia długotrwałego procesu cywilnego.

 

Podsumowanie

Działanie na szkodę spółki to nie tylko kwestia moralności, ale i poważne ryzyko prawne. Dlatego ważne jest, aby osoby zarządzające firmami były świadome swoich obowiązków i działały w interesie swoich organizacji. Przestrzeganie zasad, transparentność i regularne kontrole mogą pomóc uniknąć wielu problemów.

Jeśli masz wątpliwości co do swoich obowiązków lub podejmowanych decyzji, warto skonsultować się z naszym prawnikiem specjalizującym się w prawie karnym gospodarczym. Dbaj o swoją firmę i siebie, aby unikać nieprzyjemnych konsekwencji prawnych.

Kontakt tutaj