Strona główna » Prawo karne » Zatrzymanie i areszt

Zatrzymanie i areszt

Zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie są najdotkliwszymi środkami stosowanymi w postępowaniu przygotowawczym.

Zatrzymanie

Zatrzymanie może być dokonane w ramach tzw. ujęcia obywatelskiego, policyjnego oraz na zarządzenie prokuratora. Pierwsze z nich polega na tym, że każdy ma prawo ujęcia osoby na gorącym uczynku przestępstwa lub w pościgu podjętym bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa, jeśli zachodzi obawa ukrycia się tej osoby lub nie można ustalić jej tożsamości. Taką osobę należy niezwłocznie oddać w ręce Policji. Zatrzymanie policyjne z kolei może być dokonywane jest przez funkcjonariuszy Policji w następujących przypadkach:

  1. jeśli istnieje uzasadnione przypuszczenie popełnienia przestępstwa przez daną osobę oraz zachodzi obawa jej ucieczki lub ukrycia się, względnie zatarcia śladów przestępstwa, bądź gdy nie można ustalić tożsamości tej osoby lub istnieją przesłanki zastosowania postępowania przyspieszonego
  2. istnieje uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez daną osobę przestępstwa z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej, a zachodzi obawa ponownego popełnienia takiego przestępstwa (w szczególności, jeśli osoba ta grozi jego popełnieniem), przy czym zatrzymanie jest obowiązkowe wówczas, jeśli przestępstwo to popełnione zostało z użyciem broni, noża czy innego niebezpiecznego narzędzia.

Zatrzymanie na zarządzenie prokuratora natomiast może nastąpić wobec podejrzanego lub osoby podejrzanej, jeśli nie stawia się na wezwanie w celu przeprowadzenia niektórych czynności z jego udziałem, może w inny, bezprawny sposób wpływać na przebieg postępowania lub gdy zachodzi potrzeba niezwłocznego zastosowania środka zapobiegawczego.

Zatrzymanie może trwać najdłużej 48 godzin, jeśli osobę zatrzymaną przekazano do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania, a następnie 24 godziny od tej chwili, jeśli w tym czasie nie doręczono jej postanowienia i zastosowaniu tymczasowego aresztowania. Łączny czas zatrzymania nie może więc przekraczać 72 godzin. 

Należy pamiętać, że zatrzymanemu przysługuje prawo do złożenia zażalenia do sądu, a także kontakt z adwokatem lub radcą prawnym.

Tymczasowe aresztowanie

Środek ten stosowany jest jedynie na podstawie postanowienia sądu, gdy zachodzi duże prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa przez podejrzanego oraz inne środki zapobiegawcze będą niewystarczające dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Innymi przesłankami stosowania tymczasowego aresztowania (jak i pozostałych środków zapobiegawczych) jest uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się podejrzanego (w szczególności, gdy nie można ustalić jego tożsamości lub nie ma on stałego miejsca pobytu w kraju) lub uzasadniona obawa, że będzie on w bezprawny sposób utrudniał postępowanie (np. nakłaniając inne osoby do składania fałszywych zeznań). W wypadku zagrożenia surową karą (a więc zarzutu popełnienia przestępstwa, którego górna granica zagrożenia karnego wynosi co najmniej 8 lat pozbawienia wolności, bądź skazania przez sąd I instancji na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata), potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania może być podyktowana jedynie grożącą podejrzanemu/oskarżonemu surową karą.

Od postanowienia w zakresie tymczasowego aresztowania można złożyć zażalenie, a okres tymczasowego aresztowania powinien wynosić nie więcej, niż 3 miesiące, z możliwością jego przedłużenia o dalsze okresy, przy czym w razie przekroczenia okresu 12 miesięcy w postępowaniu przygotowawczym, o dalszym stosowaniu tego środka orzekać musi sąd apelacyjny.

Jak pomagamy?

Każda sprawa jest inna i wymaga indywidualnego podejścia oraz starannego przeanalizowania. Zawsze jednak zarówno w przypadku zatrzymania, jak i tymczasowego aresztowania, kluczowym jest podjęcie działań w jak najszybszym czasie. Zajmujemy się wszelkimi formalnościami związanymi ze składaniem środków odwoławczych, jak i składaniem wniosków o zmianę zastosowanych środków zapobiegawczych na łagodniejsze. Jesteśmy z Tobą w stałym kontakcie i na bieżąco informujemy Cię, co dzieje się w sprawie.