Jeżeli na Twojej działce znajdują się słupy energetyczne, linie wysokiego napięcia, gazociąg albo inne urządzenia przesyłowe, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. może całkowicie zmienić Twoją sytuację prawną.
Przez lata przedsiębiorstwa przesyłowe skutecznie broniły się przed roszczeniami właścicieli nieruchomości, powołując się na zasiedzenie służebności przesyłu jeszcze przed 2008 r. Trybunał Konstytucyjny zakwestionował jednak taką praktykę. W praktyce oznacza to, że wiele osób nadal może skutecznie dochodzić:
- wynagrodzenia za korzystanie z działki,
- odszkodowania,
- ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem,
- a czasem nawet usunięcia urządzeń.
Wyrok TK z 2 grudnia 2025 r. zmienił zasady zasiedzenia służebności przesyłu
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) zakwestionował możliwość zasiedzenia służebności przesyłu przed formalnym wprowadzeniem tej instytucji do kodeksu cywilnego.
To bardzo ważna zmiana dla właścicieli nieruchomości.
Przez lata przedsiębiorstwa energetyczne argumentowały, że:
- korzystały z nieruchomości już w latach 70. lub 80.,
- wykonywały uprawnienia odpowiadające służebności przesyłu,
- dlatego mogły doliczać okres sprzed 2008 r. do biegu zasiedzenia.
TK uznał jednak, że tworzenie ograniczonego prawa rzeczowego wyłącznie na podstawie wykładni sądowej narusza konstytucyjną ochronę prawa własności.
3 sierpnia 2008 r. to kluczowa data dla właścicieli działek
Służebność przesyłu została formalnie wprowadzona do polskiego prawa dopiero 3 sierpnia 2008 r.
Właśnie wtedy weszły w życie przepisy art. 305¹–305⁴ kodeksu cywilnego.
Po wyroku TK coraz silniejszy staje się pogląd, że:
- przed 3 sierpnia 2008 r. nie można było skutecznie zasiedzieć służebności przesyłu,
- wcześniejszych okresów nie powinno doliczać się do biegu zasiedzenia.
To oznacza, że wiele przedsiębiorstw przesyłowych mogło błędnie powoływać się na zasiedzenie liczone jeszcze od czasów PRL.
Do kiedy możesz zgłosić roszczenia dotyczące służebności przesyłu?
To obecnie najważniejsze pytanie dla właścicieli nieruchomości.
Jeżeli przyjąć, że bieg zasiedzenia może rozpocząć się dopiero od 3 sierpnia 2008 r., to:
| Rodzaj posiadania | Termin zasiedzenia |
| dobra wiara | 3 sierpnia 2028 r. |
| zła wiara | 3 sierpnia 2038 r. |
W praktyce większość spraw dotyczących infrastruktury przesyłowej może dotyczyć złej wiary przedsiębiorstwa, ale nie zawsze.
Dlatego nie warto zwlekać.
Wszczęcie postępowania sądowego może przerwać bieg zasiedzenia i zabezpieczyć możliwość dochodzenia roszczeń.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Skontaktuj się z naszą kancelarią — doradzimy i przeprowadzimy Cię przez cały proces
Jakie roszczenia możesz zgłosić przeciwko przedsiębiorstwu przesyłowemu?
Właściciel działki może dochodzić kilku różnych roszczeń jednocześnie.
Najczęściej są to:
- wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości,
- ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem,
- odszkodowanie za spadek wartości działki,
- roszczenia związane z ograniczeniem możliwości zabudowy,
- roszczenie o usunięcie urządzeń przesyłowych.
Wysokość możliwego wynagrodzenia zależy m.in. od:
- rodzaju urządzeń,
- lokalizacji nieruchomości,
- powierzchni pasa eksploatacyjnego,
- przeznaczenia działki,
- ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości.
Czy przedsiębiorstwo nadal może powoływać się na zasiedzenie?
Tak, ale sytuacja przedsiębiorstw przesyłowych jest dziś znacznie trudniejsza niż przed wyrokiem TK.
Obecnie coraz częściej przyjmuje się, że:
- zasiedzenie można liczyć dopiero od 3 sierpnia 2008 r.,
- wcześniejsze okresy nie powinny być doliczane,
- przedsiębiorstwo musi wykazać wszystkie przesłanki zasiedzenia.
To oznacza, że argument: „słupy stoją od 40 lat, więc sprawa jest przegrana” nie zawsze jest już aktualny.
Czy można wznowić starą sprawę o służebność przesyłu?
W części przypadków – tak.
Jeżeli wcześniejsze orzeczenie opierało się na wykładni zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny, możliwe może być wznowienie postępowania na podstawie art. 401¹ k.p.c.
Takie sprawy wymagają jednak bardzo dokładnej analizy:
- terminów procesowych,
- wcześniejszych orzeczeń,
- podstaw oddalenia powództwa,
- treści uzasadnienia wyroku.
Kiedy warto przeanalizować swoją sytuację prawną?
Warto skonsultować sprawę szczególnie wtedy, gdy:
- na Twojej działce znajdują się słupy energetyczne,
- przebiega przez nią linia przesyłowa,
- nigdy nie podpisywałeś umowy z przedsiębiorstwem,
- nieruchomość utraciła wartość,
- nie możesz swobodnie zabudować działki,
- przedsiębiorstwo powoływało się wcześniej na zasiedzenie.
W wielu przypadkach właściciele nieruchomości przez lata rezygnowali z dochodzenia swoich praw, zakładając, że „jest już za późno”. Po wyroku TK taka ocena może być błędna.
FAQ – służebność przesyłu po wyroku TK
1. Czy wyrok TK zlikwidował zasiedzenie służebności przesyłu
Nie. Wyrok nie zlikwidował samej instytucji zasiedzenia. Zakwestionował jednak możliwość doliczania okresów sprzed 3 sierpnia 2008 r.
2. Czy mogę dostać pieniądze za słupy energetyczne na działce
Tak, w wielu przypadkach możliwe jest dochodzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości albo ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem.
3. Czy mogę żądać usunięcia słupów z działki
W niektórych sytuacjach tak, choć takie sprawy są zwykle bardziej skomplikowane niż roszczenia o wynagrodzenie.
4. Czy termin zasiedzenia już biegnie
Tak. Jeżeli przyjąć wykładnię wynikającą z wyroku TK, termin biegnie od 3 sierpnia 2008 r.
5. Do kiedy warto złożyć pozew
Najbezpieczniej zrobić to przed 3 sierpnia 2028 r., ponieważ wszczęcie postępowania może przerwać bieg zasiedzenia.
6. Czy każda sprawa wygląda tak samo
Nie. Ogromne znaczenie mają:
- rodzaj urządzeń,
- dokumentacja,
- data budowy infrastruktury,
- wcześniejsze postępowania,
- sposób korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo.
Potrzebujesz pomocy w tym temacie?
Napisz do nas!
Odpowiadamy w ciągu 24 godzin w dni robocze
